Από τις καλύτερες ειδήσεις που έχω ακούσει εδώ και χρόνια για την εκπαίδευση στην Ελλάδα:
http://news.in.gr/greece/article/?aid=1231071547
Πλήρης αναμόρφωση του θεσμού των πειραματικών σχολείων, που είχαν εγκαταλειφθεί τα τελευταία χρόνια, με σκοπό να ξαναγίνουν κέντρα αριστείας.
Διατηρώ, όπως μας έχει καλά διδάξει η ελληνική πραγματικότητα, επιφυλάξεις για το τι ακριβώς εννοείται και, κυρίως, τι πρόκειται τελικά να γίνει στη φάση της υλοποίησης. Ωστόσο αισιοδοξώ γιατί συνειδητοποιούμε ότι η ισοπεδωτική φιλοσοφία του ελάχιστου κοινού παρονομαστή δεν έχει άλλα περιθώρια ζωής. Και στην παιδεία και παντού.
Δευτέρα 20 Δεκεμβρίου 2010
Τετάρτη 24 Νοεμβρίου 2010
Αλήθειες και πραγματικότητα
Μόλις διάβασα αποψινό άρθρο από το in.gr για τη δημόσια τοποθέτηση του Αλέκου Παπαδόπουλου σχετικά με την πραγματική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας (http://news.in.gr/greece/article/?aid=1231068657).
Βρήκα την ομιλία και την παραθέτω χωρίς καμία περικοπή:
Κυρίες και κύριοι,
Πράγματι, στις κανονικές χώρες η κρίση είναι “η μητέρα της αλλαγής”. Αυτό όμως δεν ισχύει για τη χώρα μας. Δεν κατακτήθηκαν ακόμα οι πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές προϋποθέσεις για τον μετασχηματισμό της σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος.
Το 2011 θα είναι μια ιδιαιτέρως αποκαλυπτική χρονιά. Θα διαμορφωθούν νέες πραγματικότητες στο πολιτικό, στο κοινωνικό και στο οικονομικό πεδίο.
Πολιτικό πεδίο. Το 2011 θα διαφανεί η αδυναμία του πολιτικού συστήματος, εκ κατασκευής λαϊκιστικού, φοβικού και εξουσιαστικού, να χαράξει γραμμές στρατηγικού βάθους για την ανόρθωση της οικονομίας. Τ’ αδιέξοδα και η συνειδητοποίηση ότι η οικονομία είναι “σε αργό θάνατο” θα καταδείξουν την χαμηλή πολιτική διαχείριση της χώρας απ’ όλο το πολιτικό σύστημα.
Εκτιμώ ότι κάτω από το φοβικό σύνδρομο της απώλειας επιρροής και δύναμης στο εκλογικό σώμα, θ’ αρχίσει να ομιλεί και να καθοδηγεί και πάλι τη χώρα η εκπαιδευμένη πλέον φύση αυτού του λαϊκισμού. Ήδη έχουμε τα πρώτα σημάδια, όπως η συζήτηση για αναθεώρηση του μνημονίου, η χαλάρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής κλπ.
Φαίνεται ότι εξαντλούνται τα ψυχικά αποθέματα της πολιτικής ελίτ της χώρας και των πέριξ αυτής δυνάμεων επιρροής. Σε λίγο θ’ αδυνατούν πλήρως να υποστηρίξουν σταθερά και με συνέπεια το επιβληθέν από τον διεθνή οικονομικό έλεγχο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής και να συγκροτήσουν ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης.
Φοβάμαι δηλαδή ότι εκπνέουν οι ψυχικές αντοχές και ότι το ψυχολογικό φορτίο υποστήριξης ρεαλιστικών πολιτικών από τις ιθύνουσες δυνάμεις της χώρας έχει φτάσει στα όριά του.
Να γνωρίζουν πάντως εκείνοι που καλλιεργούν αφελώς την ιδέα της δημοσιονομικής χαλάρωσης και προσαρμογής σε βάθος χρόνου ότι ακόμα κι αν το ανεχόταν η τρόικα, οι αγορές θα αντιδρούσαν βίαια.
Κοινωνικό πεδίο.
Κυρίες και κύριοι,
Η κοινωνία μας είναι έντονα μικροαστικοποιημένη στην συντριπτική της πλειοψηφία, κατακερματισμένη και με καταργημένες τις ιεραρχίες της, με σχολάζουσες έως και ανύπαρκτες τις πρωτοπόρες εκείνες μειοψηφίες που θ’ άνοιγαν τους καινούριους δρόμους και χωρίς κινητήριες εσωτερικές δυνάμεις. Είναι έτοιμη η κοινωνία μας σήμερα να παραδοθεί στον ανεξέλεγκτο μικροαστικό λαϊκισμό, που αντιδρά ως άθροισμα ατομικών συμπεριφορών και όχι ως συντεταγμένη κοινωνική δύναμη.
Στο λαό μέχρι σήμερα δεν καλλιεργήθηκε η εθνική αυτογνωσία. Δεν του έχουν μιλήσει ακόμη για τη δεινή θέση της χώρας και την προοπτική της. Επέλεξε, παραδείγματος χάριν, ο λαϊκισμός που καταδυναστεύει τη χώρα δεκαετίες να του αποκρύψει την φοβερή αλήθεια ότι τελούμε υπό Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο. Αντίθετα, του μιλάνε και διαπληκτίζονται για ένα κάποιο “χαρτί”, το “μνημόνιο”, θέλοντας συνειδητά κάτω από το βάρος συνολικών ενοχών τους να ελαχιστοποιήσουν ή να ξορκίσουν ότι ο διεθνής οικονομικός έλεγχος έχει ήδη επιβληθεί από τον περασμένο Μάιο.
Και το λαϊκίστικο πνεύμα δε σταματά μάλιστα εδώ. Παρουσιάζει τον διεθνή οικονομικό έλεγχο ως μια συνήθη απλή επιτήρηση ρουτίνας, η οποία μάλιστα θα αρθεί πολύ σύντομα.
Και αυτά τα λένε όλα τα κόμματα, ισχυριζόμενα μάλιστα ότι έχουν δήθεν έτοιμες λύσεις για να εξέλθουμε από την κρίση και να επανέλθουμε στην προτέρα κατάσταση. Δεν επιτρέπουν δηλαδή στο λαό να κατανοήσει το βάθος του προβλήματος, αφήνοντάς τον να πιστεύει απλώς ότι «κάτι κακό συμβαίνει, γι’ αυτό κάνε υπομονή, μπόρα είναι θα περάσει».
Ένα ψεύδος που επίσης καλλιεργείται στο λαό είναι αν η χώρα μας θα χρεοκοπήσει ή όχι. Αρνείται ο παραπλανητικός λαϊκισμός ν’ αποδεχθεί ότι τέτοιο δίλημμα ουσιαστικά δεν υπάρχει, γιατί η χώρα ήδη τελεί “υπό χρεοστάσιο” από τον περασμένο Μάιο, όταν οι διεθνείς κεφαλαιαγορές αρνήθηκαν να μας χρηματοδοτήσουν με συνέπεια να επέμβει ένας πολυμερής διεθνής οικονομικός έλεγχος και να μας χορηγήσει ένα διακρατικό δάνειο προκειμένου να εξοφλήσουμε τους δανειστές μας. Το δίλημμα αντίθετα είναι αν θα καταρρεύσουμε πλήρως ή όχι, και αυτό εξαρτάται αποκλειστικά από τις εθνικών διαστάσεων αποφάσεις που θα λάβουμε.
Όλα αυτά, κυρίες και κύριοι, έχουν ως συνέπεια την ουδετεροποίηση της κοινωνίας αλλά και την πλήρη αποδυνάμωση των ελάχιστων εκείνων δυνάμεων που έχουν συνειδητοποιήσει την κατάσταση. Αν σ’ αυτά προσθέσει κανείς ότι η χώρα δεν διαθέτει ιθύνουσα τάξη ή μια πραγματικά αστική τάξη με κριτήριο κουλτούρας, η οποία θα διαμόρφωνε κατευθύνσεις για μια διατηρήσιμη έξοδο από την κρίση, τότε αντιλαμβάνεται κανείς την μεγάλη σημασία της εθνικής αυτογνωσίας.
Οικονομικό πεδίο. Το 2011 προβλέπω ότι θα είναι μια εφιαλτική χρονιά. Θα καταπέσουν μύθοι και λεοντές. Οι επικοινωνιακές τεχνικές δεν θα φτάνουν πια να συγκαλύψουν δισταγμούς, φοβίες και αμηχανίες. Θα φανεί με τον πλέον αποκαλυπτικό τρόπο ότι η χώρα βιώνει, πέρα απ’ όλα τ’ άλλα, τον θανατηφόρο συνδυασμό υψηλού κόστους δανεισμού και ύφεσης.
Χαρακτηριστικά, οι τόκοι που θα πληρωθούν το 2011 σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία θα κινούνται γύρω στα 16 δις και μέχρι το 2015 θα αυξάνονται συνεχώς μέχρι του μυθώδους ύψους των 20 δις ευρώ, δηλαδή γύρω στα 9% του ΑΕΠ. Το βάρος αυτό είναι ασήκωτο για τη χώρα, γιατί οι τόκοι είναι καθαρό έλλειμμα πάνω στο οποίο πρέπει κανείς να προσθέσει και το υψηλό λειτουργικό έλλειμμα.
Το λέω αυτό για όσους βαυκαλίζονται ότι έχουν είτε έτοιμες συνταγές είτε - άλλοι – έτοιμες πολιτικές να εξαφανίσουν σύντομα το έλλειμμα της χώρας. Για ν’ απομειωθεί το έλλειμμα, να μειωθούν οι τόκοι και να σταθεροποιηθεί το χρέος πρέπει η χώρα να εξασφαλίσει για πολλά χρόνια με σταθερό τρόπο υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα. Προϋπόθεση όμως για να διασφαλιστεί υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα είναι οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης. Διερχόμαστε όμως μια δεινή υφεσιακή περίοδο, η οποία θα συνεχιστεί με την ίδια ένταση και το 2011, με ύφεση πάνω από -4%, αλλά δυστυχώς θα συνεχίσει και το 2012 και το 2013.
Συνεπώς, η αποκλιμάκωση του ελλείμματος της χώρας τα επόμενα χρόνια κάτω από τις σημερινές συνθήκες διαχείρισης της οικονομίας είναι ανέφικτη. Για να το πετύχουμε πρέπει να καλυφθούν μεγάλα κομμάτια πληρωμής τόκων. Και για να γίνει αυτό πρέπει να διασφαλίσουμε μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, δηλαδή πολύ περισσότερα έσοδα από τις δαπάνες. Επειδή όμως, λόγω ύφεσης, δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε έσοδα, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από το ν’ απαλλαγεί η ελληνική οικονομία από μεγάλα τμήματα του δημόσιου τομέα και κρατικές δραστηριότητες που την επιβαρύνουν.
Σύμφωνα με μελέτες, το 30% περίπου του σημερινού κράτους είναι περιττό. Γι’ αυτό πέρα από τις καθολικές αποκρατικοποιήσεις των δημοσίων επιχειρήσεων προτείνω όλως ενδεικτικά την άμεση κατάργηση τμημάτων πανεπιστημίων και ΤΕΙ, δημοτικών επιχειρήσεων, ατροφικών νομικών προσώπων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, άεργων διπλωματικών αντιπροσωπειών, στρατοπέδων, συγχώνευση μητροπόλεων, κατάργηση απολιθωμένων κρατικών υπηρεσιών, αποκεντρωμένων υπηρεσιών και γενικών γραμματειών διαφόρων υπουργείων. Περιορισμό του μεγάλου αριθμού στρατηγών, ναυάρχων, πτεράρχων και ταξιάρχων των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας, περιορισμό του πολυάριθμου διδακτικού προσωπικού με αύξηση των ωρών διδασκαλίας, δραστική περικοπή κατά 70% τουλάχιστον των πολυάριθμων Γενικών Διευθυντών και Διευθυντών υπουργείων και οργανισμών, δραστική μείωση του μεγάλου αριθμού των αντιπροέδρων των Ανωτάτων Δικαστηρίων και τέλος εξορθολογισμό ή κατάργηση και άλλων πολυάριθμων αφανών δημοσίων καταλυμάτων, τα οποία περιθάλπουν χρόνια τώρα τον κρατικό ανορθολογισμό.
Όλα θα κριθούν το 2011. Τότε θα φανεί αν θα επιβεβαιωθεί ο φόβος του μακροχρόνιου οικονομικού παγετώνα, που είναι το πιθανότερο ότι θα επικαθήσει επί της χώρας. Και εξηγούμαι: είναι σχετικά εύκολο για παράδειγμα να απομειώσεις το έλλειμμά σου από το 15,4% στο 10,4% το 2010, γιατί εκεί θα πάει απολογιστικά. Ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις. Για να το πας από το 10,4% στο 7,4% την επόμενη χρονιά και πολύ περισσότερο όσο πηγαίνεις προς τον πυρήνα, τα πράγματα γίνονται πολύ δύσκολα αν όχι αδύνατα. Και αν η οικονομία σου είναι σε ύφεση, είναι ακόμα δυσκολότερα. Αν, ακόμη χειρότερα, οι μεταρρυθμίσεις που θα κάνεις είναι περιορισμένης και ήπιας μορφής, τότε είναι απολύτως βέβαιο ότι ούτε σε θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα οδηγηθείς, ούτε κι από την ύφεση θα εξέλθεις, ούτε ανάπτυξη θα οικοδομήσεις. Ακριβώς εκεί κρύβεται ο μεγάλος κίνδυνος να σχηματιστεί ο γνωστός παγετώνας της οικονομίας, που θα καθηλώσει τη χώρα στην οικονομική ακινησία και το λαό στη φτώχεια για πάρα πολλά χρόνια. Γι’ αυτό η θέση μου είναι, αν θέλουμε πραγματικά να θέσουμε τη χώρα μας σε αναπτυξιακή τροχιά, να προχωρήσουμε τώρα σ’ επώδυνες περικοπές τεράστιας έκτασης και βάθους στον δημόσιο τομέα, αλλά και σε εξορθολογισμό των δομών και του προσανατολισμού του, τομές που απαιτούν σκληρές συγκρούσεις με συντεχνιακά κατεστημένα και οργανωμένα συμφέροντα. Μόνο μέσα από την ήττα του παραπολιτικού αυτού κατεστημένου μπορούν να δημιουργηθούν νέες προϋποθέσεις οικονομικής ανάπτυξης. Μόνο έτσι θ’ απελευθερωθούν οι εσωτερικές δυνάμεις για ενδογενή ανάπτυξη σ’ όλους τους τομείς. Μόνο έτσι θα γίνουμε ξανά ελκυστικοί στις ξένες επενδύσεις.
Κυρίες και κύριοι,
Οι ανατροπές αυτές είναι κυριολεκτικά ζωτικής σημασίας και να μην τις επικαλούμαστε ευκαιριακά, απλά επειδή έγινε “της μόδας” αυτή την περίοδο να τα “βάζουμε” με το κράτος, χωρίς στην πραγματικότητα να τις πιστεύουμε.
Μια στρατηγική βάθους πρέπει να την εγγυώνται ορισμένες αρχές που πρέπει να τηρούνται απαραιτήτως:
α) Η χώρα πρέπει ν’ αποκτήσει εθνικό προσανατολισμό. Αρκετά τυραννιέται χρόνια τώρα με τη διαμάχη των δυνάμεων της “καθ’ ημάς ανατολής”, με τις δυνάμεις εκείνες που πιστεύουν στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και στη λειτουργία της ως σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους. Δυστυχώς, αυτά τα δύο ρεύματα δεν συναντήθηκαν ποτέ ούτε τ’ άφησαν ώστε να κάνουν έστω και μια μείξη ελληνικής ιδιοτυπίας.
β) Επειδή στόχος είναι η διάσωση της χώρας, δεν ισχύουν τα διάφορα “δεν”, τα όρια, οι “κόκκινες γραμμές” και κάθε είδους αυτοδεσμεύσεις, οι οποίες μάλιστα πολλάκις αναιρούνται από τον Διεθνή Έλεγχο, προσθέτοντας αναξιοπιστία. Η λήψη των πολιτικών αποφάσεων θα πρέπει να είναι χωρίς φραγμούς και ιδεοληπτικές αυτοδεσμεύσεις.
γ) Οι περιστάσεις απαιτούν “μεταρρυθμίσεις-σοκ”. Συθέμελες αλλαγές σε όλα τα πεδία της δημόσιας ζωής της χώρας.
δ) Κυρίες και κύριοι,
Τονίζω με έμφαση ότι χώρα πρέπει να αποκτήσει συγκεκριμένο προορισμό και πλεύση. Πρέπει να ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε και κυρίως πως. Αυτό απαιτεί όμως ένα μεγάλο εθνικό consensus, μία μεγάλη εθνική συναίνεση. Η συναίνεση όμως μεταξύ των σημερινών κομμάτων της χώρας είναι ανέφικτη και άνευ αξίας. Ο λαϊκισμός δεν παράγει consensus, παρά μόνο εξουσιασμό και υποκρισίες. Απαιτείται μια “νέα συμφωνία της ελληνικής κοινωνίας”, κυρίως με τον εαυτό της, για το που θέλει να πάει η χώρα.
Θα ζήσουμε για πολλά χρόνια υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο. Δεν πρέπει η χώρα ν’ αφεθεί να σέρνεται και ο λαός να βαυκαλίζεται με αυταπάτες και ψεύδη που του καλλιεργούν καθημερινά οι κατεστημένοι της χώρας.
Οι περιστάσεις απαιτούν έναν άλλο τύπο και κυρίως ένα άλλο πνεύμα διακυβέρνησης. Κατά καιρούς έχει γίνει συζήτηση για οικουμενικά σχήματα και κυβερνήσεις τεχνοκρατών. Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν τέτοιες λύσεις εντός των σημερινών τειχών. Το πολιτικό σύστημα χρειάζεται το ίδιο έναν ισχυρό κλονισμό πριν επιχειρήσει αξιόπιστα να καθοδηγήσει τη χώρα στην έξοδο από την κρίση.
Προτείνω μέσα στο 2011 η Βουλή να εγκρίνει τη συγκρότηση μιας ανεξάρτητης επιτροπής κύρους, η οποία θα συντάξει ένα θαρραλέο και ριζοσπαστικό “πενταετές πρόγραμμα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης”, στην ουσία δηλ. ένα σχέδιο αναγέννησης, που θα οδηγήσει τη χώρα συντεταγμένα, πειθαρχημένα και χρονοστοχευμένα στην έξοδο από την κρίση. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να κριθεί από το λαό με εκλογές – το ξαναλέω μ’ ΕΚΛΟΓΕΣ - . Τις εκλογές αυτές βέβαια δεν τις εννοώ και δεν τις προτείνω σε καμιά περίπτωση ως ένα από τα συνήθη πολιτικά παίγνια και καμώματα του συστήματος αλλά εκλογές με “ανοικτά τα βιβλία”, για 8να επιτευχθεί εθνική συμφωνία με βάση αυτό το πενταετές πρόγραμμα, που υπερβαίνει κόμματα και εκλογικές περιόδους. Θα ενσωματώνει τα μέτρα του μνημονίου και θα κινείται πέραν αυτού. Για ν’ αναλάβουν όλοι την ευθύνη τους για το μέλλον της χώρας, και πολύ περισσότερο ο λαός.
Μόνο με αυτή την προϋπόθεση μπορεί να επιτευχθεί εθνικό consensus. Μόνο έτσι μπορούν να ληφθούν αποφάσεις εθνικών διαστάσεων. Μόνο έτσι δεν θα κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας με ψευτοσυναινέσεις, ημίμετρα και αλυσιτελείς δήθεν μεταρρυθμίσεις. Μόνο έτσι μπορούν να διασφαλιστούν κοινωνικές συμμαχίες και ισχυρές πολιτικές νομιμοποιήσεις.
Αυτή τη στιγμή πλέουμε χωρίς πυξίδα. Με καθοδηγούσα την κουλτούρα του λαϊκισμού και τον “επικοινωνισμό” να καταστρέφει κάθε θετική προσπάθεια.
Το ριζοσπαστικό πνεύμα και περιεχόμενο αυτής της εθνικής συμφωνίας, που θα προκύπτει και θα επιβάλλεται από το πενταετές αυτό πρόγραμμα ανάπτυξης θα καθοδηγεί εφεξής τη χώρα και θα ελέγχονται οι εκάστοτε διαχειριστές του. Και όχι οι δημοκόποι και τα ιδεολογήματα του παρελθόντος.
Αλλά, κυρίες και κύριοι, θα ήθελα να συμπληρώσω τη σημερινή μου παρέμβαση και με ορισμένες συγκεκριμένες προτάσεις, όλως ενδεικτικές. Σε περιόδους μεγάλων αποδιαρθρώσεων, η φαντασία είναι επαναστατική δύναμη. Με παραδοσιακές φόρμες δεν αντιμετωπίζονται οι κρίσεις.
Προτείνω όλως ενδεικτικά:
Να προωθηθεί μέσω αναθεώρησης ειδική συνταγματική απαγόρευση παραγωγής δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Είναι επιτακτικό να διαπεράσει τη χώρα και τους θεσμούς ένα νέο πνεύμα, ώστε να μη ζήσουμε ξανά τις σημερινές οικονομικές συνθήκες και τον ευτελισμό της χώρας μας.
Να καθιερωθεί συνταγματικό προνόμιο στον Υπουργό Οικονομικών για δικαίωμα άσκησης αρνησικυρίας (βέτο) επί των δαπανών στο σύνολο τις διοίκησης του κράτους.
Να καταργηθούν οι φόροι υπέρ τρίτων – των βολεμένων κοινωνικών συντεχνιών.
Να ανατεθεί ο φορολογικός έλεγχος των εταιριών που τηρούν βιβλία γ’ κατηγορίας σε πιστοποιημένα ιδιωτικά ελεγκτικά όργανα, όπως ελεγκτικές εταιρίες τραπεζών, ασφαλιστικών εταιριών κλπ.
Να συσταθεί σύγχρονος, αυτόνομος Οργανισμός Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΟΕΔΕ). Για να παύσει η είσπραξη των εσόδων να είναι το πάρεργο των εφοριών.
Να δημιουργηθεί άμεσα αυτοτελές Σώμα Οικονομικών Επιθεωρητών, το οποίο θα διενεργεί ουσιαστικούς και όχι τυπικούς ελέγχους σκοπιμότητας των δαπανών στο σύνολο του κράτους.
Να καταργηθεί το Ελεγκτικό Συνέδριο ως δικαστήριο και να μετατραπεί σε σύγχρονη ανεξάρτητη ελεγκτική αρχή, όπως σ’ άλλες χώρες.
Να καταργηθούν τα προνόμια του δημοσίου τομέα και να προσαρμοστούν τα δεδομένα της λειτουργίας του προς αυτά του ιδιωτικού τομέα. Δεν μπορεί άλλο να σηκώσει ο ιδιωτικός τομέας τα “κεκτημένα” του δημόσιου.
Κυρίες και κύριοι,
Πολλοί από εσάς, ακούγοντάς με, θα πείτε ότι όλα αυτά που προτείνω είναι μάταια, ότι δεν γίνονται. Θέλω να επαναλάβω τη ρήση του αείμνηστου Δημήτρη Τσάτσου, ότι «η μάταιη προσπάθεια δεν είναι μία άχρηστη προσπάθεια». Θα ήθελα αυτό το ριζοσπαστικό πνεύμα να κυριαρχήσει στη χώρα, για να ορίσουμε εμείς το μέλλον μας και όχι η απελπισία.
Βρήκα την ομιλία και την παραθέτω χωρίς καμία περικοπή:
Κυρίες και κύριοι,
Πράγματι, στις κανονικές χώρες η κρίση είναι “η μητέρα της αλλαγής”. Αυτό όμως δεν ισχύει για τη χώρα μας. Δεν κατακτήθηκαν ακόμα οι πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές προϋποθέσεις για τον μετασχηματισμό της σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος.
Το 2011 θα είναι μια ιδιαιτέρως αποκαλυπτική χρονιά. Θα διαμορφωθούν νέες πραγματικότητες στο πολιτικό, στο κοινωνικό και στο οικονομικό πεδίο.
Πολιτικό πεδίο. Το 2011 θα διαφανεί η αδυναμία του πολιτικού συστήματος, εκ κατασκευής λαϊκιστικού, φοβικού και εξουσιαστικού, να χαράξει γραμμές στρατηγικού βάθους για την ανόρθωση της οικονομίας. Τ’ αδιέξοδα και η συνειδητοποίηση ότι η οικονομία είναι “σε αργό θάνατο” θα καταδείξουν την χαμηλή πολιτική διαχείριση της χώρας απ’ όλο το πολιτικό σύστημα.
Εκτιμώ ότι κάτω από το φοβικό σύνδρομο της απώλειας επιρροής και δύναμης στο εκλογικό σώμα, θ’ αρχίσει να ομιλεί και να καθοδηγεί και πάλι τη χώρα η εκπαιδευμένη πλέον φύση αυτού του λαϊκισμού. Ήδη έχουμε τα πρώτα σημάδια, όπως η συζήτηση για αναθεώρηση του μνημονίου, η χαλάρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής κλπ.
Φαίνεται ότι εξαντλούνται τα ψυχικά αποθέματα της πολιτικής ελίτ της χώρας και των πέριξ αυτής δυνάμεων επιρροής. Σε λίγο θ’ αδυνατούν πλήρως να υποστηρίξουν σταθερά και με συνέπεια το επιβληθέν από τον διεθνή οικονομικό έλεγχο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής και να συγκροτήσουν ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης.
Φοβάμαι δηλαδή ότι εκπνέουν οι ψυχικές αντοχές και ότι το ψυχολογικό φορτίο υποστήριξης ρεαλιστικών πολιτικών από τις ιθύνουσες δυνάμεις της χώρας έχει φτάσει στα όριά του.
Να γνωρίζουν πάντως εκείνοι που καλλιεργούν αφελώς την ιδέα της δημοσιονομικής χαλάρωσης και προσαρμογής σε βάθος χρόνου ότι ακόμα κι αν το ανεχόταν η τρόικα, οι αγορές θα αντιδρούσαν βίαια.
Κοινωνικό πεδίο.
Κυρίες και κύριοι,
Η κοινωνία μας είναι έντονα μικροαστικοποιημένη στην συντριπτική της πλειοψηφία, κατακερματισμένη και με καταργημένες τις ιεραρχίες της, με σχολάζουσες έως και ανύπαρκτες τις πρωτοπόρες εκείνες μειοψηφίες που θ’ άνοιγαν τους καινούριους δρόμους και χωρίς κινητήριες εσωτερικές δυνάμεις. Είναι έτοιμη η κοινωνία μας σήμερα να παραδοθεί στον ανεξέλεγκτο μικροαστικό λαϊκισμό, που αντιδρά ως άθροισμα ατομικών συμπεριφορών και όχι ως συντεταγμένη κοινωνική δύναμη.
Στο λαό μέχρι σήμερα δεν καλλιεργήθηκε η εθνική αυτογνωσία. Δεν του έχουν μιλήσει ακόμη για τη δεινή θέση της χώρας και την προοπτική της. Επέλεξε, παραδείγματος χάριν, ο λαϊκισμός που καταδυναστεύει τη χώρα δεκαετίες να του αποκρύψει την φοβερή αλήθεια ότι τελούμε υπό Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο. Αντίθετα, του μιλάνε και διαπληκτίζονται για ένα κάποιο “χαρτί”, το “μνημόνιο”, θέλοντας συνειδητά κάτω από το βάρος συνολικών ενοχών τους να ελαχιστοποιήσουν ή να ξορκίσουν ότι ο διεθνής οικονομικός έλεγχος έχει ήδη επιβληθεί από τον περασμένο Μάιο.
Και το λαϊκίστικο πνεύμα δε σταματά μάλιστα εδώ. Παρουσιάζει τον διεθνή οικονομικό έλεγχο ως μια συνήθη απλή επιτήρηση ρουτίνας, η οποία μάλιστα θα αρθεί πολύ σύντομα.
Και αυτά τα λένε όλα τα κόμματα, ισχυριζόμενα μάλιστα ότι έχουν δήθεν έτοιμες λύσεις για να εξέλθουμε από την κρίση και να επανέλθουμε στην προτέρα κατάσταση. Δεν επιτρέπουν δηλαδή στο λαό να κατανοήσει το βάθος του προβλήματος, αφήνοντάς τον να πιστεύει απλώς ότι «κάτι κακό συμβαίνει, γι’ αυτό κάνε υπομονή, μπόρα είναι θα περάσει».
Ένα ψεύδος που επίσης καλλιεργείται στο λαό είναι αν η χώρα μας θα χρεοκοπήσει ή όχι. Αρνείται ο παραπλανητικός λαϊκισμός ν’ αποδεχθεί ότι τέτοιο δίλημμα ουσιαστικά δεν υπάρχει, γιατί η χώρα ήδη τελεί “υπό χρεοστάσιο” από τον περασμένο Μάιο, όταν οι διεθνείς κεφαλαιαγορές αρνήθηκαν να μας χρηματοδοτήσουν με συνέπεια να επέμβει ένας πολυμερής διεθνής οικονομικός έλεγχος και να μας χορηγήσει ένα διακρατικό δάνειο προκειμένου να εξοφλήσουμε τους δανειστές μας. Το δίλημμα αντίθετα είναι αν θα καταρρεύσουμε πλήρως ή όχι, και αυτό εξαρτάται αποκλειστικά από τις εθνικών διαστάσεων αποφάσεις που θα λάβουμε.
Όλα αυτά, κυρίες και κύριοι, έχουν ως συνέπεια την ουδετεροποίηση της κοινωνίας αλλά και την πλήρη αποδυνάμωση των ελάχιστων εκείνων δυνάμεων που έχουν συνειδητοποιήσει την κατάσταση. Αν σ’ αυτά προσθέσει κανείς ότι η χώρα δεν διαθέτει ιθύνουσα τάξη ή μια πραγματικά αστική τάξη με κριτήριο κουλτούρας, η οποία θα διαμόρφωνε κατευθύνσεις για μια διατηρήσιμη έξοδο από την κρίση, τότε αντιλαμβάνεται κανείς την μεγάλη σημασία της εθνικής αυτογνωσίας.
Οικονομικό πεδίο. Το 2011 προβλέπω ότι θα είναι μια εφιαλτική χρονιά. Θα καταπέσουν μύθοι και λεοντές. Οι επικοινωνιακές τεχνικές δεν θα φτάνουν πια να συγκαλύψουν δισταγμούς, φοβίες και αμηχανίες. Θα φανεί με τον πλέον αποκαλυπτικό τρόπο ότι η χώρα βιώνει, πέρα απ’ όλα τ’ άλλα, τον θανατηφόρο συνδυασμό υψηλού κόστους δανεισμού και ύφεσης.
Χαρακτηριστικά, οι τόκοι που θα πληρωθούν το 2011 σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία θα κινούνται γύρω στα 16 δις και μέχρι το 2015 θα αυξάνονται συνεχώς μέχρι του μυθώδους ύψους των 20 δις ευρώ, δηλαδή γύρω στα 9% του ΑΕΠ. Το βάρος αυτό είναι ασήκωτο για τη χώρα, γιατί οι τόκοι είναι καθαρό έλλειμμα πάνω στο οποίο πρέπει κανείς να προσθέσει και το υψηλό λειτουργικό έλλειμμα.
Το λέω αυτό για όσους βαυκαλίζονται ότι έχουν είτε έτοιμες συνταγές είτε - άλλοι – έτοιμες πολιτικές να εξαφανίσουν σύντομα το έλλειμμα της χώρας. Για ν’ απομειωθεί το έλλειμμα, να μειωθούν οι τόκοι και να σταθεροποιηθεί το χρέος πρέπει η χώρα να εξασφαλίσει για πολλά χρόνια με σταθερό τρόπο υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα. Προϋπόθεση όμως για να διασφαλιστεί υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα είναι οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης. Διερχόμαστε όμως μια δεινή υφεσιακή περίοδο, η οποία θα συνεχιστεί με την ίδια ένταση και το 2011, με ύφεση πάνω από -4%, αλλά δυστυχώς θα συνεχίσει και το 2012 και το 2013.
Συνεπώς, η αποκλιμάκωση του ελλείμματος της χώρας τα επόμενα χρόνια κάτω από τις σημερινές συνθήκες διαχείρισης της οικονομίας είναι ανέφικτη. Για να το πετύχουμε πρέπει να καλυφθούν μεγάλα κομμάτια πληρωμής τόκων. Και για να γίνει αυτό πρέπει να διασφαλίσουμε μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, δηλαδή πολύ περισσότερα έσοδα από τις δαπάνες. Επειδή όμως, λόγω ύφεσης, δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε έσοδα, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από το ν’ απαλλαγεί η ελληνική οικονομία από μεγάλα τμήματα του δημόσιου τομέα και κρατικές δραστηριότητες που την επιβαρύνουν.
Σύμφωνα με μελέτες, το 30% περίπου του σημερινού κράτους είναι περιττό. Γι’ αυτό πέρα από τις καθολικές αποκρατικοποιήσεις των δημοσίων επιχειρήσεων προτείνω όλως ενδεικτικά την άμεση κατάργηση τμημάτων πανεπιστημίων και ΤΕΙ, δημοτικών επιχειρήσεων, ατροφικών νομικών προσώπων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, άεργων διπλωματικών αντιπροσωπειών, στρατοπέδων, συγχώνευση μητροπόλεων, κατάργηση απολιθωμένων κρατικών υπηρεσιών, αποκεντρωμένων υπηρεσιών και γενικών γραμματειών διαφόρων υπουργείων. Περιορισμό του μεγάλου αριθμού στρατηγών, ναυάρχων, πτεράρχων και ταξιάρχων των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας, περιορισμό του πολυάριθμου διδακτικού προσωπικού με αύξηση των ωρών διδασκαλίας, δραστική περικοπή κατά 70% τουλάχιστον των πολυάριθμων Γενικών Διευθυντών και Διευθυντών υπουργείων και οργανισμών, δραστική μείωση του μεγάλου αριθμού των αντιπροέδρων των Ανωτάτων Δικαστηρίων και τέλος εξορθολογισμό ή κατάργηση και άλλων πολυάριθμων αφανών δημοσίων καταλυμάτων, τα οποία περιθάλπουν χρόνια τώρα τον κρατικό ανορθολογισμό.
Όλα θα κριθούν το 2011. Τότε θα φανεί αν θα επιβεβαιωθεί ο φόβος του μακροχρόνιου οικονομικού παγετώνα, που είναι το πιθανότερο ότι θα επικαθήσει επί της χώρας. Και εξηγούμαι: είναι σχετικά εύκολο για παράδειγμα να απομειώσεις το έλλειμμά σου από το 15,4% στο 10,4% το 2010, γιατί εκεί θα πάει απολογιστικά. Ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις. Για να το πας από το 10,4% στο 7,4% την επόμενη χρονιά και πολύ περισσότερο όσο πηγαίνεις προς τον πυρήνα, τα πράγματα γίνονται πολύ δύσκολα αν όχι αδύνατα. Και αν η οικονομία σου είναι σε ύφεση, είναι ακόμα δυσκολότερα. Αν, ακόμη χειρότερα, οι μεταρρυθμίσεις που θα κάνεις είναι περιορισμένης και ήπιας μορφής, τότε είναι απολύτως βέβαιο ότι ούτε σε θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα οδηγηθείς, ούτε κι από την ύφεση θα εξέλθεις, ούτε ανάπτυξη θα οικοδομήσεις. Ακριβώς εκεί κρύβεται ο μεγάλος κίνδυνος να σχηματιστεί ο γνωστός παγετώνας της οικονομίας, που θα καθηλώσει τη χώρα στην οικονομική ακινησία και το λαό στη φτώχεια για πάρα πολλά χρόνια. Γι’ αυτό η θέση μου είναι, αν θέλουμε πραγματικά να θέσουμε τη χώρα μας σε αναπτυξιακή τροχιά, να προχωρήσουμε τώρα σ’ επώδυνες περικοπές τεράστιας έκτασης και βάθους στον δημόσιο τομέα, αλλά και σε εξορθολογισμό των δομών και του προσανατολισμού του, τομές που απαιτούν σκληρές συγκρούσεις με συντεχνιακά κατεστημένα και οργανωμένα συμφέροντα. Μόνο μέσα από την ήττα του παραπολιτικού αυτού κατεστημένου μπορούν να δημιουργηθούν νέες προϋποθέσεις οικονομικής ανάπτυξης. Μόνο έτσι θ’ απελευθερωθούν οι εσωτερικές δυνάμεις για ενδογενή ανάπτυξη σ’ όλους τους τομείς. Μόνο έτσι θα γίνουμε ξανά ελκυστικοί στις ξένες επενδύσεις.
Κυρίες και κύριοι,
Οι ανατροπές αυτές είναι κυριολεκτικά ζωτικής σημασίας και να μην τις επικαλούμαστε ευκαιριακά, απλά επειδή έγινε “της μόδας” αυτή την περίοδο να τα “βάζουμε” με το κράτος, χωρίς στην πραγματικότητα να τις πιστεύουμε.
Μια στρατηγική βάθους πρέπει να την εγγυώνται ορισμένες αρχές που πρέπει να τηρούνται απαραιτήτως:
α) Η χώρα πρέπει ν’ αποκτήσει εθνικό προσανατολισμό. Αρκετά τυραννιέται χρόνια τώρα με τη διαμάχη των δυνάμεων της “καθ’ ημάς ανατολής”, με τις δυνάμεις εκείνες που πιστεύουν στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και στη λειτουργία της ως σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους. Δυστυχώς, αυτά τα δύο ρεύματα δεν συναντήθηκαν ποτέ ούτε τ’ άφησαν ώστε να κάνουν έστω και μια μείξη ελληνικής ιδιοτυπίας.
β) Επειδή στόχος είναι η διάσωση της χώρας, δεν ισχύουν τα διάφορα “δεν”, τα όρια, οι “κόκκινες γραμμές” και κάθε είδους αυτοδεσμεύσεις, οι οποίες μάλιστα πολλάκις αναιρούνται από τον Διεθνή Έλεγχο, προσθέτοντας αναξιοπιστία. Η λήψη των πολιτικών αποφάσεων θα πρέπει να είναι χωρίς φραγμούς και ιδεοληπτικές αυτοδεσμεύσεις.
γ) Οι περιστάσεις απαιτούν “μεταρρυθμίσεις-σοκ”. Συθέμελες αλλαγές σε όλα τα πεδία της δημόσιας ζωής της χώρας.
δ) Κυρίες και κύριοι,
Τονίζω με έμφαση ότι χώρα πρέπει να αποκτήσει συγκεκριμένο προορισμό και πλεύση. Πρέπει να ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε και κυρίως πως. Αυτό απαιτεί όμως ένα μεγάλο εθνικό consensus, μία μεγάλη εθνική συναίνεση. Η συναίνεση όμως μεταξύ των σημερινών κομμάτων της χώρας είναι ανέφικτη και άνευ αξίας. Ο λαϊκισμός δεν παράγει consensus, παρά μόνο εξουσιασμό και υποκρισίες. Απαιτείται μια “νέα συμφωνία της ελληνικής κοινωνίας”, κυρίως με τον εαυτό της, για το που θέλει να πάει η χώρα.
Θα ζήσουμε για πολλά χρόνια υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο. Δεν πρέπει η χώρα ν’ αφεθεί να σέρνεται και ο λαός να βαυκαλίζεται με αυταπάτες και ψεύδη που του καλλιεργούν καθημερινά οι κατεστημένοι της χώρας.
Οι περιστάσεις απαιτούν έναν άλλο τύπο και κυρίως ένα άλλο πνεύμα διακυβέρνησης. Κατά καιρούς έχει γίνει συζήτηση για οικουμενικά σχήματα και κυβερνήσεις τεχνοκρατών. Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν τέτοιες λύσεις εντός των σημερινών τειχών. Το πολιτικό σύστημα χρειάζεται το ίδιο έναν ισχυρό κλονισμό πριν επιχειρήσει αξιόπιστα να καθοδηγήσει τη χώρα στην έξοδο από την κρίση.
Προτείνω μέσα στο 2011 η Βουλή να εγκρίνει τη συγκρότηση μιας ανεξάρτητης επιτροπής κύρους, η οποία θα συντάξει ένα θαρραλέο και ριζοσπαστικό “πενταετές πρόγραμμα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης”, στην ουσία δηλ. ένα σχέδιο αναγέννησης, που θα οδηγήσει τη χώρα συντεταγμένα, πειθαρχημένα και χρονοστοχευμένα στην έξοδο από την κρίση. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να κριθεί από το λαό με εκλογές – το ξαναλέω μ’ ΕΚΛΟΓΕΣ - . Τις εκλογές αυτές βέβαια δεν τις εννοώ και δεν τις προτείνω σε καμιά περίπτωση ως ένα από τα συνήθη πολιτικά παίγνια και καμώματα του συστήματος αλλά εκλογές με “ανοικτά τα βιβλία”, για 8να επιτευχθεί εθνική συμφωνία με βάση αυτό το πενταετές πρόγραμμα, που υπερβαίνει κόμματα και εκλογικές περιόδους. Θα ενσωματώνει τα μέτρα του μνημονίου και θα κινείται πέραν αυτού. Για ν’ αναλάβουν όλοι την ευθύνη τους για το μέλλον της χώρας, και πολύ περισσότερο ο λαός.
Μόνο με αυτή την προϋπόθεση μπορεί να επιτευχθεί εθνικό consensus. Μόνο έτσι μπορούν να ληφθούν αποφάσεις εθνικών διαστάσεων. Μόνο έτσι δεν θα κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας με ψευτοσυναινέσεις, ημίμετρα και αλυσιτελείς δήθεν μεταρρυθμίσεις. Μόνο έτσι μπορούν να διασφαλιστούν κοινωνικές συμμαχίες και ισχυρές πολιτικές νομιμοποιήσεις.
Αυτή τη στιγμή πλέουμε χωρίς πυξίδα. Με καθοδηγούσα την κουλτούρα του λαϊκισμού και τον “επικοινωνισμό” να καταστρέφει κάθε θετική προσπάθεια.
Το ριζοσπαστικό πνεύμα και περιεχόμενο αυτής της εθνικής συμφωνίας, που θα προκύπτει και θα επιβάλλεται από το πενταετές αυτό πρόγραμμα ανάπτυξης θα καθοδηγεί εφεξής τη χώρα και θα ελέγχονται οι εκάστοτε διαχειριστές του. Και όχι οι δημοκόποι και τα ιδεολογήματα του παρελθόντος.
Αλλά, κυρίες και κύριοι, θα ήθελα να συμπληρώσω τη σημερινή μου παρέμβαση και με ορισμένες συγκεκριμένες προτάσεις, όλως ενδεικτικές. Σε περιόδους μεγάλων αποδιαρθρώσεων, η φαντασία είναι επαναστατική δύναμη. Με παραδοσιακές φόρμες δεν αντιμετωπίζονται οι κρίσεις.
Προτείνω όλως ενδεικτικά:
Να προωθηθεί μέσω αναθεώρησης ειδική συνταγματική απαγόρευση παραγωγής δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Είναι επιτακτικό να διαπεράσει τη χώρα και τους θεσμούς ένα νέο πνεύμα, ώστε να μη ζήσουμε ξανά τις σημερινές οικονομικές συνθήκες και τον ευτελισμό της χώρας μας.
Να καθιερωθεί συνταγματικό προνόμιο στον Υπουργό Οικονομικών για δικαίωμα άσκησης αρνησικυρίας (βέτο) επί των δαπανών στο σύνολο τις διοίκησης του κράτους.
Να καταργηθούν οι φόροι υπέρ τρίτων – των βολεμένων κοινωνικών συντεχνιών.
Να ανατεθεί ο φορολογικός έλεγχος των εταιριών που τηρούν βιβλία γ’ κατηγορίας σε πιστοποιημένα ιδιωτικά ελεγκτικά όργανα, όπως ελεγκτικές εταιρίες τραπεζών, ασφαλιστικών εταιριών κλπ.
Να συσταθεί σύγχρονος, αυτόνομος Οργανισμός Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΟΕΔΕ). Για να παύσει η είσπραξη των εσόδων να είναι το πάρεργο των εφοριών.
Να δημιουργηθεί άμεσα αυτοτελές Σώμα Οικονομικών Επιθεωρητών, το οποίο θα διενεργεί ουσιαστικούς και όχι τυπικούς ελέγχους σκοπιμότητας των δαπανών στο σύνολο του κράτους.
Να καταργηθεί το Ελεγκτικό Συνέδριο ως δικαστήριο και να μετατραπεί σε σύγχρονη ανεξάρτητη ελεγκτική αρχή, όπως σ’ άλλες χώρες.
Να καταργηθούν τα προνόμια του δημοσίου τομέα και να προσαρμοστούν τα δεδομένα της λειτουργίας του προς αυτά του ιδιωτικού τομέα. Δεν μπορεί άλλο να σηκώσει ο ιδιωτικός τομέας τα “κεκτημένα” του δημόσιου.
Κυρίες και κύριοι,
Πολλοί από εσάς, ακούγοντάς με, θα πείτε ότι όλα αυτά που προτείνω είναι μάταια, ότι δεν γίνονται. Θέλω να επαναλάβω τη ρήση του αείμνηστου Δημήτρη Τσάτσου, ότι «η μάταιη προσπάθεια δεν είναι μία άχρηστη προσπάθεια». Θα ήθελα αυτό το ριζοσπαστικό πνεύμα να κυριαρχήσει στη χώρα, για να ορίσουμε εμείς το μέλλον μας και όχι η απελπισία.
Τρίτη 2 Νοεμβρίου 2010
...στες κρίσιμες στιγμές...
"Δυναμωμένος με θεωρία και μελέτη,
εγώ τα πάθη μου δεν θα φοβούμαι σα δειλός…
...χωρίς
κανέναν φόβο, γιατί όταν θέλω -
και θάχω θέλησι, δυναμωμένος
ως θάμαι με θεωρία και μελέτη -
στες κρίσιμες στιγμές θα ξαναβρίσκω
το πνεύμα μου, σαν πριν, ασκητικό."
Τα Επικίνδυνα. Κ. Π. Καβάφης
εγώ τα πάθη μου δεν θα φοβούμαι σα δειλός…
...χωρίς
κανέναν φόβο, γιατί όταν θέλω -
και θάχω θέλησι, δυναμωμένος
ως θάμαι με θεωρία και μελέτη -
στες κρίσιμες στιγμές θα ξαναβρίσκω
το πνεύμα μου, σαν πριν, ασκητικό."
Τα Επικίνδυνα. Κ. Π. Καβάφης
Είναι "τραγικό". Είναι τώρα έξι μήνες που με βασανίζει η επιθυμία να γράψω για την κατάσταση στην οποία έχουμε περιέλθει Ελλάδα και Έλληνες. Δε βρίσκω το χρόνο - και γιατί αυτός που διαθέτω για τέτοιες δραστηριότητες είναι ελάχιστος, αλλά και γιατί νιώθω ότι δε δικαιούμαι να είμαι πρόχειρος σε ένα τέτοιο κείμενο.
Την οφείλω λοιπόν ακόμα τη δική μου ανάλυση. Άλλωστε αυτή η αναβολή μου έχει δώσει την ευχέρεια να μπορώ να λάβω υπόψη μου πολλά περισσότερα στοιχεία.
Εντωμεταξύ, όμως, χαίρομαι γιατί γύρω μου υπάρχουν κάποιοι που αναζητούν σε φράσεις από την ποίηση το ειδικό περιεχόμενο που χρειάζονται για τις προωθητικές τους ενέργειες σε τέτοιες εποχές. Χθες έφτασε στα χέρια μου το πρόγραμμα του Εθνικού Θεάτρου για το φετινό χειμώνα. Στο εξώφυλλο, στη βάση, η φράση του Καβάφη πρόσθετε με το βάρος της:
Στες κρίσιμες στιγμές θα ξαναβρίσκω
το πνεύμα μου, σαν πριν, ασκητικό.
το πνεύμα μου, σαν πριν, ασκητικό.
Ευτυχώς, το να ανατρέξεις σε ένα τέτοιο κείμενο δεν είναι πια δύσκολο. Το έκανα. Διαλέγοντας τους στίχους που παρέθεσα στο ξεκίνημα αυτής της ανάρτησης, αισθάνθηκα ότι είπα ήδη πολλά από αυτά που χρωστάω. Σίγουρα όχι όλα.
Για άλλη μια φορά, ο Αλεξανδρινός με εξέπληξε. Έτσι όπως μόνο η αληθινή τέχνη μπορεί να εκπλήσσει στη διαχρονία της.
Πέμπτη 7 Οκτωβρίου 2010
Greece 2.0 (ή μάλλον: n+1.0)
Ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη.
Πράγματι.
Μόνο που αυτή τη φορά οι κούκοι είναι πολλοί.
Δεν κελαηδούν στα γνωστά ξέφωτα του δάσους.
Συνδιαλέγονται στον καθαρό αέρα
προετοιμάζοντας, ο καθένας μόνος του αλλά και
- αυτό είναι που δεν καταλαβαίνουν
οι παλιοί υλοτόμοι στα ξέφωτα -
όλοι μαζί
σε μιαν αόρατη ακόμα συλλογικότητα
τα στοιχεία που θα συνθέσουν την αύρα
της άνοιξης.
Πράγματι.
Μόνο που αυτή τη φορά οι κούκοι είναι πολλοί.
Δεν κελαηδούν στα γνωστά ξέφωτα του δάσους.
Συνδιαλέγονται στον καθαρό αέρα
προετοιμάζοντας, ο καθένας μόνος του αλλά και
- αυτό είναι που δεν καταλαβαίνουν
οι παλιοί υλοτόμοι στα ξέφωτα -
όλοι μαζί
σε μιαν αόρατη ακόμα συλλογικότητα
τα στοιχεία που θα συνθέσουν την αύρα
της άνοιξης.
Τρίτη 5 Οκτωβρίου 2010
Σινο-ελληνικά
Δε συνηθίζω να παραπέμπω σε προηγούμενες αναρτήσεις στο ιστολόγιο. Ωστόσο, στον απόηχο της πρόσφατης επίσκεψης του πρωθυπουργού της Κίνας στην Αθήνα και της ιδιαίτερης βαρύτητας που αποδόθηκε στις σχέσεις Ελλάδας Κίνας, ανακαλώ κάποιες σκέψεις που έκανα πριν εννιά μήνες:
http://pkoulouris.blogspot.com/2010/01/blog-post_04.html
http://pkoulouris.blogspot.com/2010/01/blog-post_04.html
Πέμπτη 30 Σεπτεμβρίου 2010
Με αφορμή όσα λέγονται και γίνονται για τη μετάβαση στη "νέα εποχή"
If you want to build a ship, don't drum up the men to gather wood, divide the work and give orders. Instead, teach them to yearn for the vast and endless sea.
Antoine de Saint-Exupery, "The Wisdom of the Sands"
Antoine de Saint-Exupery, "The Wisdom of the Sands"
Δευτέρα 2 Αυγούστου 2010
Ο τόπος μας...
Ανεβήκαμε πάνω στο λόφο να δούμε τον τόπο μας...
...Οι μέρες μας
παίρνουν το δρόμο τους για λίγο ψωμί και μεγάλες λιακάδες.
...Πώς έγινε και μ’ ένα πέτρινο χέρι συγυρίσαμε
το σπίτι μας και τη ζωή μας;
...Πολύ αγαπιέται αυτός ο τόπος
με υπομονή και περηφάνεια.
Λόγια δανεισμένα από το Γιάννη Ρίτσο
...Οι μέρες μας
παίρνουν το δρόμο τους για λίγο ψωμί και μεγάλες λιακάδες.
...Πώς έγινε και μ’ ένα πέτρινο χέρι συγυρίσαμε
το σπίτι μας και τη ζωή μας;
...Πολύ αγαπιέται αυτός ο τόπος
με υπομονή και περηφάνεια.
Λόγια δανεισμένα από το Γιάννη Ρίτσο
Δευτέρα 21 Ιουνίου 2010
Δημιουργικότητα (creativity) και εκπαίδευση
Μια πολύ πρόσφατη ομιλία που αξίζει 18 λεπτά της προσοχής μας:
Sir Ken Robinson: Bring on the learning revolution!
Η προηγούμενη, τέσσερα χρόνια νωρίτερα (2004):
Schools kill creativity
Περισσότερα για τον Robinson, εδώ.
Sir Ken Robinson: Bring on the learning revolution!
Η προηγούμενη, τέσσερα χρόνια νωρίτερα (2004):
Schools kill creativity
Περισσότερα για τον Robinson, εδώ.
Πέμπτη 27 Μαΐου 2010
ΠΔ 38, ΦΕΚ Α 78/25-05-2010
Για όσους τυχόν ενδιαφέρονται:
Πρόκειται για το (οριστικό;) τέλος στην οδύσσεια της ενσωμάτωσης της κοινοτικής οδηγίας για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων (βλ. επαγγελματικών δικαιωμάτων αποφοίτων κολλεγίων).
Πέμπτη 6 Μαΐου 2010
Ηθικό έλλειμα
Βρίσκομαι στο αεροδρόμιο της Φρανκούρτης, στο τέλος ενός επαγγελματικού ταξιδιού. Για την τρέχουσα εικόνα της Ελλάδας στη Γερμανία και τον κόσμο, καλύτερα να μην πω τίποτα. Ήταν ένα ταξίδι μοναδικά επώδυνο ετούτο.
Το μεγαλύτερο έλλειμμά μας είναι το ηθικό. Τέτοιες ώρες, η ποίηση μάς δανείζει τις λέξεις της να καλύψουμε λίγη από τη γύμνια μας.
Εν μεγάλη Ελληνική αποικία, 200 π.Χ.
Ότι τα πράγματα δεν βαίνουν κατ’ ευχήν στην Αποικία
δεν μέν’ η ελαχίστη αμφιβολία,
και μ’ όλο που οπωσούν τραβούμ’ εμπρός,
ίσως, καθώς νομίζουν ουκ ολίγοι, να έφθασε ο καιρός
να φέρουμε Πολιτικό Αναμορφωτή.
Όμως το πρόσκομμα κ’ η δυσκολία
είναι που κάμνουνε μια ιστορία
μεγάλη κάθε πράγμα οι Αναμορφωταί
αυτοί. (Ευτύχημα θα ήταν αν ποτέ
δεν τους χρειάζονταν κανείς.) Για κάθε τι,
για το παραμικρό ρωτούνε κ’ εξετάζουν,
κ’ ευθύς στον νου τους ριζικές μεταρρυθμίσεις βάζουν,
με την απαίτησι να εκτελεσθούν άνευ αναβολής.
Έχουνε και μια κλίσι στες θυσίες.
Παραιτηθείτε από την κτήσιν σας εκείνη·
η κατοχή σας είν’ επισφαλής:
η τέτοιες κτήσεις ακριβώς βλάπτουν τες Αποικίες.
Παραιτηθείτε από την πρόσοδον αυτή,
κι από την άλληνα την συναφή,
κι από την τρίτη τούτην: ως συνέπεια φυσική·
είναι μεν ουσιώδεις, αλλά τί να γίνει;
σας δημιουργούν μια επιβλαβή ευθύνη.
Κι όσο στον έλεγχό τους προχωρούνε,
βρίσκουν και βρίσκουν περιττά, και να παυθούν ζητούνε·
πράγματα που όμως δύσκολα τα καταργεί κανείς.
Κι όταν, με το καλό, τελειώσουνε την εργασία,
κι ορίσαντες και περικόψαντες το παν λεπτομερώς,
απέλθουν, παίρνοντας και την δικαία μισθοδοσία,
να δούμε τι απομένει πια, μετά
τόση δεινότητα χειρουργική.—
Ίσως δεν έφθασεν ακόμη ο καιρός.
Να μη βιαζόμεθα· είν’ επικίνδυνον πράγμα η βία.
Τα πρόωρα μέτρα φέρνουν μεταμέλεια.
Έχει άτοπα πολλά, βεβαίως και δυστυχώς, η Αποικία.
Όμως υπάρχει τι το ανθρώπινον χωρίς ατέλεια;
Και τέλος πάντων, να, τραβούμ’ εμπρός.
Το μεγαλύτερο έλλειμμά μας είναι το ηθικό. Τέτοιες ώρες, η ποίηση μάς δανείζει τις λέξεις της να καλύψουμε λίγη από τη γύμνια μας.
Εν μεγάλη Ελληνική αποικία, 200 π.Χ.
Ότι τα πράγματα δεν βαίνουν κατ’ ευχήν στην Αποικία
δεν μέν’ η ελαχίστη αμφιβολία,
και μ’ όλο που οπωσούν τραβούμ’ εμπρός,
ίσως, καθώς νομίζουν ουκ ολίγοι, να έφθασε ο καιρός
να φέρουμε Πολιτικό Αναμορφωτή.
Όμως το πρόσκομμα κ’ η δυσκολία
είναι που κάμνουνε μια ιστορία
μεγάλη κάθε πράγμα οι Αναμορφωταί
αυτοί. (Ευτύχημα θα ήταν αν ποτέ
δεν τους χρειάζονταν κανείς.) Για κάθε τι,
για το παραμικρό ρωτούνε κ’ εξετάζουν,
κ’ ευθύς στον νου τους ριζικές μεταρρυθμίσεις βάζουν,
με την απαίτησι να εκτελεσθούν άνευ αναβολής.
Έχουνε και μια κλίσι στες θυσίες.
Παραιτηθείτε από την κτήσιν σας εκείνη·
η κατοχή σας είν’ επισφαλής:
η τέτοιες κτήσεις ακριβώς βλάπτουν τες Αποικίες.
Παραιτηθείτε από την πρόσοδον αυτή,
κι από την άλληνα την συναφή,
κι από την τρίτη τούτην: ως συνέπεια φυσική·
είναι μεν ουσιώδεις, αλλά τί να γίνει;
σας δημιουργούν μια επιβλαβή ευθύνη.
Κι όσο στον έλεγχό τους προχωρούνε,
βρίσκουν και βρίσκουν περιττά, και να παυθούν ζητούνε·
πράγματα που όμως δύσκολα τα καταργεί κανείς.
Κι όταν, με το καλό, τελειώσουνε την εργασία,
κι ορίσαντες και περικόψαντες το παν λεπτομερώς,
απέλθουν, παίρνοντας και την δικαία μισθοδοσία,
να δούμε τι απομένει πια, μετά
τόση δεινότητα χειρουργική.—
Ίσως δεν έφθασεν ακόμη ο καιρός.
Να μη βιαζόμεθα· είν’ επικίνδυνον πράγμα η βία.
Τα πρόωρα μέτρα φέρνουν μεταμέλεια.
Έχει άτοπα πολλά, βεβαίως και δυστυχώς, η Αποικία.
Όμως υπάρχει τι το ανθρώπινον χωρίς ατέλεια;
Και τέλος πάντων, να, τραβούμ’ εμπρός.
Τετάρτη 28 Απριλίου 2010
Τέλος εποχής
Παραθέτω μήνυμα που ανάρτησα χθες βράδυ στο ιστολόγιο του κ. Πανάρετου. Η σιβυλλική απάντηση του υφυπουργού ήταν άμεση: "Ναι!".
Κύριε Πανάρετε,
Βιώνουμε ένα τέλος εποχής. Για άλλους οδυνηρό, για άλλους απρόσμενο, κατά άλλους πάλι ελπιδοφόρο. Στην κυβέρνηση στην οποία συμμετέχετε, έλαχε το φορτίο της διαχείρισης της μετάβασης της αιώνια «έφηβης», παρακμιακής μεταπολιτευτικής Ελλάδας στην ενηλικίωσή της. Προϋπόθεση: όλοι μαζί ως κοινωνία να πληρώσουμε τα συσσωρευμένα χρέη της «ελληνικής πραγματικότητας», όπως πολύ εύστοχα την έχετε από παλιά περιγράψει. Δε θέλω να μπω εδώ σε καμία συζήτηση καταμερισμού ευθυνών.
Κάθε μέρα που περνάει έχει χαρακτηριστικά μιας νέας μεταπολίτευσης. Όσοι δεν το βλέπουν, είτε δε μπορούν, είτε δε θέλουν να το πιστέψουν. Είναι σαφές ότι μπαίνουμε στο αποκορύφωμα της κρίσης αξιών, της κρίσης ταυτότητας της Ελλάδας όπως τη ζήσαμε και τη διαμορφώσαμε τις τελευταίες δεκαετίες. Είναι επίσης ξεκάθαρο για μένα, και νομίζω και πολλούς άλλους, ότι τα ζητήματα που κρύβονται πίσω από αυτή την κρίση είναι πρωτίστως θέματα Παιδείας, Πολιτισμού, ουσίας της Δημοκρατίας μας.
Σε αυτή την κρίσιμη στιγμή, ελπίζω ότι η Ελλάδα θα έχει τη διαύγεια και νηφαλιότητα να ορίσει τις βασικές αξίες και αρχές της νέας στρατηγικής της πορείας, που θα περάσουν μέσα από τα σημερινά σχολεία, τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα στις νέες γενιές πολιτών που δραστηριοποιούνται και θα δραστηριοποιηθούν διαμορφώνοντας τη νέα εποχή. Ελπίζω πραγματικά ότι τα πράγματα δεν έχουν αφεθεί στην τύχη τους.
Δε θα επεκταθώ σε λεπτομέρειες για το πώς βλέπω προσωπικά εγώ τις ευκαιρίες που ανοίγονται μπροστά μας για την οικοδόμηση μιας άλλης, αξιοπρεπούς ελληνικής πραγματικότητας, μιας ανταγωνιστικής Ελλάδας με βασικό όχημα την παιδεία και το ποιοτικό πλεονέκτημα του ανθρώπινου δυναμικού της.
Περιμένω, κύριε Πανάρετε, να δω στο ιστολόγιό σας να αναπτύσσεται μια συζήτηση για το ρόλο που πρέπει να παίξει η εκπαίδευση σε αυτή την κρίσιμη στιγμή. Όλες τις τελευταίες μέρες η απογοήτευσή μου ξεχειλίζει βλέποντας το blog σας να γίνεται αρένα ανταλλαγής μηνυμάτων άλλοτε συντεχνιακής περιχαράκωσης, κι άλλοτε κατάδειξης των πιο ακραίων παραλογισμών που εξακολουθούν να διέπουν τις πρακτικές των υφισταμένων σας στο Υπουργείο, αλλά και σε ολόκληρο τον ιστό του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Θλίβομαι όταν βλέπω όλος ο προβληματισμός να περιορίζεται στο βάσιμο ή αβάσιμο της βάσης του 10, ή στις λεπτομέρειες ενός νομοσχεδίου που ποιος ξέρει πώς διαμορφώθηκε... Δεν είναι εποχή για αποσπασματικά νομοσχέδια από τους κυβερνώντες, όπως δεν είναι πια εποχή για στείρες, συντεχνιακές περιχαρακώσεις από τους κυβερνώμενους. Είναι πολύ περισσότερα και μεγαλύτερα αυτά που απαιτούν οι περιστάσεις.
Είναι δύσκολο να βγεις από τη θέση σου και να την κοιτάξεις. Κάποιοι όμως έχουν τη δύναμη να το κάνουν. Δουλειά ενός πολιτικού προσώπου με τα δικά σας χαρακτηριστικά, δουλειά ενός πολιτικού σχηματισμού που ευαγγελίσθηκε διαδικασίες ανοικτής διακυβέρνησης και συμμετοχικότητας σύμφωνων με τα χαρακτηριστικά του 21ου αιώνα, είναι να δώσει τα ερεθίσματα και το πεδίο για μια ουσιαστική ζύμωση, ώστε σήμερα/αύριο, όχι μεθαύριο, να οδηγηθούμε στην υλοποίηση μιας πραγματικής στρατηγικής για την Ελλάδα του 2015 και του 2020, με συγκεκριμένο κεντρικό ρόλο για την εκπαίδευση, τη δια βίου μάθηση, την έρευνα, την καινοτομία.
Έχουμε ακόμα ελπίδες, κύριε Πανάρετε;
Κύριε Πανάρετε,
Βιώνουμε ένα τέλος εποχής. Για άλλους οδυνηρό, για άλλους απρόσμενο, κατά άλλους πάλι ελπιδοφόρο. Στην κυβέρνηση στην οποία συμμετέχετε, έλαχε το φορτίο της διαχείρισης της μετάβασης της αιώνια «έφηβης», παρακμιακής μεταπολιτευτικής Ελλάδας στην ενηλικίωσή της. Προϋπόθεση: όλοι μαζί ως κοινωνία να πληρώσουμε τα συσσωρευμένα χρέη της «ελληνικής πραγματικότητας», όπως πολύ εύστοχα την έχετε από παλιά περιγράψει. Δε θέλω να μπω εδώ σε καμία συζήτηση καταμερισμού ευθυνών.
Κάθε μέρα που περνάει έχει χαρακτηριστικά μιας νέας μεταπολίτευσης. Όσοι δεν το βλέπουν, είτε δε μπορούν, είτε δε θέλουν να το πιστέψουν. Είναι σαφές ότι μπαίνουμε στο αποκορύφωμα της κρίσης αξιών, της κρίσης ταυτότητας της Ελλάδας όπως τη ζήσαμε και τη διαμορφώσαμε τις τελευταίες δεκαετίες. Είναι επίσης ξεκάθαρο για μένα, και νομίζω και πολλούς άλλους, ότι τα ζητήματα που κρύβονται πίσω από αυτή την κρίση είναι πρωτίστως θέματα Παιδείας, Πολιτισμού, ουσίας της Δημοκρατίας μας.
Σε αυτή την κρίσιμη στιγμή, ελπίζω ότι η Ελλάδα θα έχει τη διαύγεια και νηφαλιότητα να ορίσει τις βασικές αξίες και αρχές της νέας στρατηγικής της πορείας, που θα περάσουν μέσα από τα σημερινά σχολεία, τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα στις νέες γενιές πολιτών που δραστηριοποιούνται και θα δραστηριοποιηθούν διαμορφώνοντας τη νέα εποχή. Ελπίζω πραγματικά ότι τα πράγματα δεν έχουν αφεθεί στην τύχη τους.
Δε θα επεκταθώ σε λεπτομέρειες για το πώς βλέπω προσωπικά εγώ τις ευκαιρίες που ανοίγονται μπροστά μας για την οικοδόμηση μιας άλλης, αξιοπρεπούς ελληνικής πραγματικότητας, μιας ανταγωνιστικής Ελλάδας με βασικό όχημα την παιδεία και το ποιοτικό πλεονέκτημα του ανθρώπινου δυναμικού της.
Περιμένω, κύριε Πανάρετε, να δω στο ιστολόγιό σας να αναπτύσσεται μια συζήτηση για το ρόλο που πρέπει να παίξει η εκπαίδευση σε αυτή την κρίσιμη στιγμή. Όλες τις τελευταίες μέρες η απογοήτευσή μου ξεχειλίζει βλέποντας το blog σας να γίνεται αρένα ανταλλαγής μηνυμάτων άλλοτε συντεχνιακής περιχαράκωσης, κι άλλοτε κατάδειξης των πιο ακραίων παραλογισμών που εξακολουθούν να διέπουν τις πρακτικές των υφισταμένων σας στο Υπουργείο, αλλά και σε ολόκληρο τον ιστό του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Θλίβομαι όταν βλέπω όλος ο προβληματισμός να περιορίζεται στο βάσιμο ή αβάσιμο της βάσης του 10, ή στις λεπτομέρειες ενός νομοσχεδίου που ποιος ξέρει πώς διαμορφώθηκε... Δεν είναι εποχή για αποσπασματικά νομοσχέδια από τους κυβερνώντες, όπως δεν είναι πια εποχή για στείρες, συντεχνιακές περιχαρακώσεις από τους κυβερνώμενους. Είναι πολύ περισσότερα και μεγαλύτερα αυτά που απαιτούν οι περιστάσεις.
Είναι δύσκολο να βγεις από τη θέση σου και να την κοιτάξεις. Κάποιοι όμως έχουν τη δύναμη να το κάνουν. Δουλειά ενός πολιτικού προσώπου με τα δικά σας χαρακτηριστικά, δουλειά ενός πολιτικού σχηματισμού που ευαγγελίσθηκε διαδικασίες ανοικτής διακυβέρνησης και συμμετοχικότητας σύμφωνων με τα χαρακτηριστικά του 21ου αιώνα, είναι να δώσει τα ερεθίσματα και το πεδίο για μια ουσιαστική ζύμωση, ώστε σήμερα/αύριο, όχι μεθαύριο, να οδηγηθούμε στην υλοποίηση μιας πραγματικής στρατηγικής για την Ελλάδα του 2015 και του 2020, με συγκεκριμένο κεντρικό ρόλο για την εκπαίδευση, τη δια βίου μάθηση, την έρευνα, την καινοτομία.
Έχουμε ακόμα ελπίδες, κύριε Πανάρετε;
Τρίτη 27 Απριλίου 2010
Εάλω το ψεύδος...
Συγκλονιστικά αληθινή η ομιλία του Αλέκου Παπαδόπουλου την Κυριακή 25 Απριλίου, δύο μέρες μετά την προσφυγή της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης ΕΕ-ΔΝΤ.
"Εθνική Αυτογνωσία – Εθνική Απόφαση – Εθνική Αξιοπρέπεια" το τρίπτυχο που προτείνει.
Αν και καθόλου δεν αναφέρεται ευθέως στην παιδεία, το μήνυμά της δε θα μπορούσε να είναι περισσότερο συνδεδεμένο με αυτή.
Αξίζει, διαβάστε την:
http://www.apapadopoulos.gr/main/rec/sp_gr/sp146/sp146.html
Πέμπτη 22 Απριλίου 2010
Η εκπαιδευτική πολιτική στα εκλογικά προγράμματα των κομμάτων στη Βρετανία
Ακόμα θυμάμαι τον Tony Blair του 1997, μόλις είχε πάρει την εξουσία με τους New Labour, να δηλώνει:
"Ask me my three main priorities for government and I'll tell you: education, education, and education."
Δύσκολο να ξεχάσει κανείς μια τέτοια δήλωση.
Δεκατρία χρόνια και μια (τουλάχιστον) μεγάλη κρίση μετά, σε λίγες μέρες οι Βρετανοί πηγαίνουν πάλι στις κάλπες. Αναμένονται ανατροπές, με τους τρίτους να γίνονται δεύτεροι και τους πρώτους να έρχονται τρίτοι. Όμως, η εστίαση του πολιτικού συστήματος στα θέματα της εκπαίδευσης δεν υστερεί εκείνης στη χρυσή εποχή του Blair.
Ο Guardian συνοψίζει παρακάτω τις πολιτικές θέσεις και υποσχέσεις των πέντε κομμάτων για την εκπαίδευση:
http://www.guardian.co.uk/education/2010/apr/20/education-policies-general-election
"Ask me my three main priorities for government and I'll tell you: education, education, and education."
Δύσκολο να ξεχάσει κανείς μια τέτοια δήλωση.
Δεκατρία χρόνια και μια (τουλάχιστον) μεγάλη κρίση μετά, σε λίγες μέρες οι Βρετανοί πηγαίνουν πάλι στις κάλπες. Αναμένονται ανατροπές, με τους τρίτους να γίνονται δεύτεροι και τους πρώτους να έρχονται τρίτοι. Όμως, η εστίαση του πολιτικού συστήματος στα θέματα της εκπαίδευσης δεν υστερεί εκείνης στη χρυσή εποχή του Blair.
Ο Guardian συνοψίζει παρακάτω τις πολιτικές θέσεις και υποσχέσεις των πέντε κομμάτων για την εκπαίδευση:
http://www.guardian.co.uk/education/2010/apr/20/education-policies-general-election
Bill Gates pushes students to focus on the 'important problems'
Ο Bill Gates σε φοιτητές του Stanford:
Δευτέρα 19 Απριλίου 2010
Βάσιμα και αβάσιμα
Πολλά και σημαντικά θα ήθελα να έχω σχολιάσει το τελευταίο διάστημα, αλλά δεν είχα το χρόνο.
Παρακάτω το σχόλιό μου για την "κατάργηση της βάσης του 10", με αφορμή τα σχετικά επιχειρήματα του υφυπουργού Παιδείας (http://panaretos.blogspot.com/2010/04/10.html, http://ypepth.opengov.gr/panaretos/?p=1344):
Παρακάτω το σχόλιό μου για την "κατάργηση της βάσης του 10", με αφορμή τα σχετικά επιχειρήματα του υφυπουργού Παιδείας (http://panaretos.blogspot.com/2010/04/10.html, http://ypepth.opengov.gr/panaretos/?p=1344):
Μου προκαλεί λύπη το γεγονός ότι στο blog του υφυπουργού που τόσο συστηματικά και εύστοχα έχει επιχειρηματολογήσει για την ανάγκη χάραξης εκπαιδευτικής στρατηγικής και την υλοποίηση αληθινής εκπαιδευτικής πολιτικής, αντί για τη διαχείριση επικοινωνιακών ψευδοδιλημμάτων και μικροπολιτικών διευθετήσεων, καταλήγουμε, ύστερα από μια απόφαση της συγκεκριμένης κυβέρνησης και επιχειρηματολογία του συγκεκριμένου υφυπουργού, να συζητάμε για πράγματα κραυγαλέως και οφθαλμοφανώς στρεβλά.
Επειδή προσωπικώς έχω αισθανθεί στο παρελθόν να μοιράζομαι με τον κύριο Πανάρετο κοινή αγάπη για την επιστήμη αλλά και τα θέματα της Παιδείας, και παρόλο που πολλές φορές επώνυμα έχω εκφράσει θετικά για το πρόσωπό του και τις ιδέες του, δε μπορώ παρά να επανέλθω και πάλι επώνυμα να καταθέσω την εξής πολύ ξεκάθαρη άποψη:
Η "κατάργηση της βάσης του 10" στην παρούσα φάση δεν πείθει ως εκπαιδευτική πολιτική. Λυπηρό, αλλά δίνει βάση στους καχύποπτους και συνωμοσιολόγους (και απ' ό,τι φαίνεται, όχι μόνο σε αυτούς) να επιχειρηματολογήσουν εναντίον της απόφασης αυτής με αναφορές σε κίνητρα ξένα προς την ουσία της εκπαίδευσης και της μετάβασης από τη δευτεροβάθμια στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Η αλήθεια είναι ότι όποιος διαβάσει προσεκτικά την επιχειρηματολογία του κυρίου Πανάρετου θα προβληματιστεί (τουλάχιστον) για την αποτελεσματικότητα και λογική της "βάσης του 10". Αποδέχομαι λοιπόν τα αποδεικτικά στοιχεία που επικαλείται ο υφυπουργός, διαφωνώ ωστόσο ως προς τη λογική οδό που οδηγεί στο "δια ταύτα" - ή τουλάχιστον δε μπορώ να αποδεχθώ ολόκληρο το "δια ταύτα":
Κατανοώ ότι η Ελληνική Πολιτεία επί δύο και πλέον δεκαετίες είχε ως στρατηγική να δημιουργήσει υποδομές και να διαθέσει πόρους για μια μαζική τριτοβάθμια εκπαίδευση και ότι αποτελεί παραλογισμό στη συνέχεια να αφήνει η ίδια αυτή την υποδομή (και μάλιστα στην περιφέρεια) άεργη, επιβάλλοντας περιορισμούς. Όμως αυτό το επιχείρημα δεν αναφέρεται και τόσο δυνατά - ίσως γιατί έχει λογικές συνέπειες όπως το ερώτημα: "Και τι κάνουμε για να διορθώσουμε αυτή τη συστημική ανισορροπία, που δημιουργεί μεγαλύτερη προσφορά ευκαιριών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τις πραγματικές ανάγκες και δυνατότητες;".
Η αλήθεια είναι, επίσης, ότι ο κύριος Πανάρετος έχει απάντηση γι’ αυτό. Η απάντησή του βρίσκεται στα όσα έχει πει εδώ και καιρό για το κενό στην ουσιαστική και ανοικτή μεταδευτεροβάθμια/προτριτοβάθμια εκπαίδευση. Όμως όταν τόλμησε να προτείνει προς συζήτηση μια τέτοια λύση, φιμώθηκε από τους θεματοφύλακες της συστημικής αδράνειας. Αυτοί προτίμησαν να πολιτευθούν εκπυρσοκροτώντας το πυροτέχνημα με τον παραδοσιακό, συστημικό, παλαιοπολιτικό τρόπο – για την ουσία, βλέπουμε σιγά-σιγά, όχι όλα μαζί. Τα μικροπολιτικά/διαχειριστικά οφέλη της εκπυρσοκρότησης δεν είναι αμελητέα...
Κι έτσι, καταλήγουμε στην ανάγκη για επιχείρημα που θα υποστηρίξει το πυροτέχνημα: αφού η προηγούμενη ρύθμιση δεν ήταν αποτελεσματική, την καταργούμε. Όμως η κοινή λογική και χρηστή διαχειριστική πρακτική λέει, πως ό,τι δεν είναι καλό, πρέπει να αντικαθίσταται από κάτι καλύτερο και όχι απλώς να αποσύρεται. Τα επιχειρήματα που επικαλείται ο κύριος Πανάρετος για τη μη αποτελεσματικότητα και κυρίως τη στρεβλότητα της προηγούμενης ρύθμισης είναι βάσιμα. Δυστυχώς, όμως, από μόνα τους δεν μπορούν να πείσουν τον οποιονδήποτε αντιλαμβάνεται ότι φέτος τα τμήματα χαμηλής ζήτησης στην περιφέρεια θα γεμίσουν με κόσμο που δεν έχει τα εφόδια για να τα βγάλει πέρα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σαφώς το ίδιο έγινε και πέρσι, μόνο που φέτος το πρόβλημα πολλαπλασιάζεται. Και φέτος κάθε ευρώ του δημόσιου χρήματος μετράει πολύ περισσότερο από πέρσι.
Κύριε Πανάρετε, το ξέρετε καλά, γιατί το έχετε παρακολουθήσει και αναλύσει πολύ περισσότερο από μένα εδώ και χρόνια: Η λύση είναι να μάθει η ελληνική οικογένεια ότι το να μπει το παιδί στο πανεπιστήμιο ή "πανεπιστήμιο" δεν είναι η μόνο λύση, συχνά δε δεν είναι καν λύση, αλλά μελλοντικό πρόβλημα. Η λύση είναι να πάψει η ελληνική κοινωνία να βαυκαλίζεται και να πάψει το κράτος να την εξαπατά, έστω και εξ αδρανείας. Η λύση είναι να δοθούν διέξοδοι μετά το λύκειο, αληθινές εναλλακτικές λύσεις. Η λύση είναι η πανεπιστημιακή εκπαίδευση, τεχνολογική και μη, να αφεθούν να παίξουν το ρόλο που τους αρμόζει και όχι το ρόλο που εξυπηρετεί μικροπολιτικές, διαχειριστικές σκοπιμότητες.
Από όσα έχετε γράψει και πράξει στο παρελθόν κρίνω ότι θα συμφωνήσετε μαζί μου. Υποθέτω επίσης ότι θα σας είναι άβολο να επιχειρηματολογείτε επί μακρόν υπέρ μιας συγκυριακής ρύθμισης, η οποία φαίνεται να μην πείθει, χωρίς να αναφέρεστε στο υπόλοιπο όραμα. Αλλά, ξέρετε, το υπόλοιπο όραμα που έχετε περιγράψει στα κείμενά σας, είναι άγνωστο στον τηλεθεατή, ίσως δε και ασύμβατο με τις επιδιώξεις των θεματοφυλάκων της συστημικής αδράνειας...
Η λύση, κατά τη γνώμη μου, είναι επανάσταση: πολιτικά σχεδιασμένη, δημοκρατική επανάσταση αρχών, με πρόγραμμα και στόχους, πριν μας προλάβουν οι ανεξέλεγκτες εξελίξεις. Το σύστημα μόνο του πλέον έχει πάρει την κάτω βόλτα και οδηγείται ταχύτατα στην αυτοαπαξίωση και κατάρρευσή του. Όσα γίνονται στην οικονομία, πρέπει να τα δούμε υπό αυτό το πρίσμα. Ελπίζω οι επόμενες νομοθετικές πρωτοβουλίες στο χώρο της Παιδείας να μην έχουν καθόλου άρωμα συγκυριακών μικροδιευθετήσεων.
Κυριακή 21 Φεβρουαρίου 2010
Δευτέρα 4 Ιανουαρίου 2010
Κίνα...
Με αφορμή ένα πρόσφατο ρεπορτάζ της κινεζικής τηλεόρασης για την Ελλάδα (είχε θέμα την οικονομική κρίση), μου ήρθαν στο μυαλό κάποιες παλιότερες σκέψεις σχετικά με την εθνική μας πολιτική για την Παιδεία.
Θεωρώ ότι μία από τις σημαντικές προτεραιότητες μιας σύγχρονης μορφωτικής πολιτικής πρέπει να είναι η οικοδόμηση ισχυρών, αμφίδρομων εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δεσμών με την Κίνα. Είχα την τύχη να επισκεφθώ πέρσι το Πεκίνο στο πλαίσιο μιας διμερούς συνάντησης μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Κίνας με αντικείμενο τη γλωσσομάθεια και τις πολιτικές πολυγλωσσικότητας (multilingualism).
Πολλές στερεοτυπικές απόψεις μου για την Κίνα δοκιμάστηκαν σε εκείνο το ταξίδι. Μία άλλη ενδυναμώθηκε: πρόκειται πραγματικά για μια όχι πλέον αναδυόμενη, αλλά ήδη λειτουργούσα παγκόσμια υπερδύναμη, η οποία θα παίζει στο εξής καθοριστικό ρόλο (και όχι μόνο οικονομικό - γεωστρατηγικό) στο παγκόσμιο στερέωμα.
Μεταξύ άλλων διαπίστωσα ότι οι Κινέζοι δουλεύουν πολύ συστηματικά για τη διάδοση της κινεζικής γλώσσας και του πολιτισμού τους στο δυτικό κόσμο. Είναι όμως συγχρόνως και πολύ πρόθυμοι να μάθουν και να καταλάβουν το δυτικό κόσμο, και δουλεύουν επίσης συστηματικά γι' αυτό. Αν και τους γνωρίζω μόνο λίγο, έχω την ισχυρή αίσθηση ότι το έθνος αυτό, εμφανώς καθοδηγούμενο από βαθιά ριζωμένες αρχές και αξίες του Κομφουκιανισμού (και όχι του Μαοϊσμού -:) σε όλες σχεδόν τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου του, θα υποδεχόταν πολύ θερμά μια στενότερη μορφωτική σχέση με την Ελλάδα - και εννοώ ειδικά με την Ελλάδα, ανάμεσα σε άλλες δυτικές χώρες.
Όταν η εκπαιδευτική μας πολιτική μπορέσει να αρθεί πάνω από τη διαχείριση ψευδοδιλημμάτων και δευτερογενών προβλημάτων, θα πρέπει να δει πολύ σοβαρά την οργάνωση μιας μορφωτικής σχέσης με την Κίνα που θα αναδεικνύει το ρόλο μας ως εξαγωγέων περιεχομένου και υπηρεσιών εκπαίδευσης και πολιτισμού, ως γέφυρας μεταξύ δύσης και ανατολής, ως πρωτοπόρων στην καινοτομία μέσα σε μια "γερασμένη" ΕΕ. Προφανώς, μια τέτοια εθνική πολιτική θα απαιτήσει συνδυασμένες δράσεις στους χώρους της Εκπαίδευσης, του Πολιτισμού, του Τουρισμού και της Εξωτερικής Πολιτικής. Είναι εφικτό. Είναι απαραίτητο. Είναι μια ευκαιρία που σε λίγα χρόνια θα έχει χαθεί, καθώς άλλοι θα μας έχουν προλάβει.
Ελπίζω κάποτε να αρχίσουμε να μιλάμε για πράγματα σαν αυτά, για πραγματική χάραξη πολιτικής. Τότε που για μας οι Κινέζοι (και οι όποιοι "Κινέζοι") δε θα είναι μόνο αυτοί που θέλουν να κάνουν business στο Λιμάνι, και γι' αυτούς η Ελλάδα δε θα είναι μόνο ένα ακόμα λιμάνι και μερικές δεκάδες μεγάλα καταστήματα παιχνιδιών...
Πολλές στερεοτυπικές απόψεις μου για την Κίνα δοκιμάστηκαν σε εκείνο το ταξίδι. Μία άλλη ενδυναμώθηκε: πρόκειται πραγματικά για μια όχι πλέον αναδυόμενη, αλλά ήδη λειτουργούσα παγκόσμια υπερδύναμη, η οποία θα παίζει στο εξής καθοριστικό ρόλο (και όχι μόνο οικονομικό - γεωστρατηγικό) στο παγκόσμιο στερέωμα.
Μεταξύ άλλων διαπίστωσα ότι οι Κινέζοι δουλεύουν πολύ συστηματικά για τη διάδοση της κινεζικής γλώσσας και του πολιτισμού τους στο δυτικό κόσμο. Είναι όμως συγχρόνως και πολύ πρόθυμοι να μάθουν και να καταλάβουν το δυτικό κόσμο, και δουλεύουν επίσης συστηματικά γι' αυτό. Αν και τους γνωρίζω μόνο λίγο, έχω την ισχυρή αίσθηση ότι το έθνος αυτό, εμφανώς καθοδηγούμενο από βαθιά ριζωμένες αρχές και αξίες του Κομφουκιανισμού (και όχι του Μαοϊσμού -:) σε όλες σχεδόν τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου του, θα υποδεχόταν πολύ θερμά μια στενότερη μορφωτική σχέση με την Ελλάδα - και εννοώ ειδικά με την Ελλάδα, ανάμεσα σε άλλες δυτικές χώρες.
Όταν η εκπαιδευτική μας πολιτική μπορέσει να αρθεί πάνω από τη διαχείριση ψευδοδιλημμάτων και δευτερογενών προβλημάτων, θα πρέπει να δει πολύ σοβαρά την οργάνωση μιας μορφωτικής σχέσης με την Κίνα που θα αναδεικνύει το ρόλο μας ως εξαγωγέων περιεχομένου και υπηρεσιών εκπαίδευσης και πολιτισμού, ως γέφυρας μεταξύ δύσης και ανατολής, ως πρωτοπόρων στην καινοτομία μέσα σε μια "γερασμένη" ΕΕ. Προφανώς, μια τέτοια εθνική πολιτική θα απαιτήσει συνδυασμένες δράσεις στους χώρους της Εκπαίδευσης, του Πολιτισμού, του Τουρισμού και της Εξωτερικής Πολιτικής. Είναι εφικτό. Είναι απαραίτητο. Είναι μια ευκαιρία που σε λίγα χρόνια θα έχει χαθεί, καθώς άλλοι θα μας έχουν προλάβει.
Ελπίζω κάποτε να αρχίσουμε να μιλάμε για πράγματα σαν αυτά, για πραγματική χάραξη πολιτικής. Τότε που για μας οι Κινέζοι (και οι όποιοι "Κινέζοι") δε θα είναι μόνο αυτοί που θέλουν να κάνουν business στο Λιμάνι, και γι' αυτούς η Ελλάδα δε θα είναι μόνο ένα ακόμα λιμάνι και μερικές δεκάδες μεγάλα καταστήματα παιχνιδιών...
Σάββατο 2 Ιανουαρίου 2010
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)
